آیا برای شما نیز سوال است که "خودمان می توانیم پانسمان زخم پای دیابتی در منزل را انجام دهیم؟" یا "چگونه پانسمان زخم پای دیابتی در منزل را انجام دهیم؟" پانسمان زخم پای دیابتی در خانه یک فرآیند کاملا پزشکی/ پرستاری با تدوین برنامه اصولی و دقیق درمان می باشد که حتما نیاز به نظارت مستقیم پزشک زخم دارد و اجرای آن به صورت خودسرانه و غیر علمی کاملا RedFlag می باشد، درمان زخم دیابتی در منزل نیاز به توجه بایدها و نباید هایی دارد که شما هرچه سریعتر بتوانید به نتیجه مطلوب برسید؛ به طورمثال تشخیص و تعیین نوع خیس خوردگی (ماسیراسیون) یا نشت ترشح که می تواند عفونی یا سروزی باشد کاملا نکات تخصصی است که شما می توانید آن را آموزش ببنید و مراقبت بروز آن باشید اما درمان خیر؛ فرآیند درمان کاملا اختصاصی و توسط پزشک باید صورت بپذیرد، به طورمثال براساس تجربه بارها پیش آمده است که افراد برای شستشو زخم به جای استفاده از سرم نرمال سالین که کمترین عارضه را برای ترمیم زخم دارد با مطالعه خودسرانه و غیرکارشناسی شده (صرفا در مطالب انبوه و عمومی درمان زخم دیابتی) از شوینده های برپایه الکل استفاده می کنند که به اتفاق می تواند خونرسانی را نه تنها افزایش دهد بلکه کاهش نیز دهد (یا به طورمثال شوینده های دیگر نظیر الکل، بتادین، آبب اکسیژنه!) که در نهایت مسیر درمان را نیز با خطر مواجه می کنند، از همین رو توجه به نظرات پزشکان درمانگر زخم یا کارشسناس زخم بستر می کند ایمنی روند درمان را برای شما تضمین کند که با مسیر درست و مناسب برای ادامه درمان قدم بردارید، از مرکز درمان در منزل درمان نو در این مطلب با شما خواهیم بود تا در رابطه با مهمترین نکات درمان و پانسمان زخم پای دیابتی در منزل باید و نباید را ها را شرح دهیم تا طبق پروتکل های امنیت بیمار در طول درمان نکات تکمیلی را خدمتتان عرض نماییم، همراه ما باشید و اگر سوالی هنتان را درگیر کرده است می توانید از طریق کامنت های انتهای مطالب یا تماس مستقیم با شماره های 02122927270، 09194685699، 09194683780 و 09194683745 درخواستتان را اعلام نمایید.
| مرحله | اقدام اصلی | نکته کلیدی |
| ۱. آماده سازی و جداسازی | شستن دست ها، چیدن وسایل استریل و برداشتن آرام پانسمان قبلی با کمک سرم نرمال سالین | نکشیدن پانسمان چسبیده، بررسی رنگ و بوی اگزودا، اندازه گیری زخم و تعویض دستکش آلوده |
| ۲. بررسی بستر و لبه ها | مشاهده بستر زخم، لبه ها و پوست اطراف از نظر قرمزی، تورم، تغییر رنگ و رطوبت | توجه به سفید و نرم شدن پوست به علت ماسراسیون و گزارش سوزش لبه ها به پزشک |
| ۳. شستشوی ملایم | شستن آرام زخم با سرم نرمال سالین ۰٫۹ درصد بدون فشار زیاد و بدون سابیدن بافت | ممنوعیت مصرف خودسرانه الکل، بتادین و آب اکسیژنه و پرهیز از کندن خشن دلمه ها |
| ۴. خشک کردن و پانسمان | خشک کردن آرام پوست سالم اطراف با گاز استریل و قرار دادن پانسمان متناسب با عمق و اگزودا | نکشیدن گاز روی بافت گرانوله بستر زخم و پر کردن حفره ها بدون فشار اضافی |
| ۵. تثبیت و پایش علائم | بستن پانسمان بدون کشش، کاهش فشار از روی پا و ثبت تاریخ و وضعیت ترشحات | مراجعه سریع در صورت چرک، قرمزی، تب، سیاه شدن بافت یا سرد و رنگ پریده شدن پا |
بیشتر مطالعه نمایید: بهترین و سریعترین راه درمان زخم بستر چیست؟
چرا اهمیت به فرآیند پانسمان و تعویض پانسمان زخم پای دیابتی در منزل مهم است؟
از آن جایی که بیماران دیابتی دارای خونرسانی کمتری به نسبت افراد عادی به نواحی تحتانی به خصوص پاها (انگشتان، پاشنه، کف پا و روی پا) هستند و این کاهش خونرسانی می تواند اختلالات موازی و همراه نظیر نوروپاتی دیابتی را نیز بهمراه داشته باشند (یعنی زخم بروز کند اما فرد به دلیل آسیب اعصاب نفهمد که زخم به وجود آمده است) بیشتر در لیست توجه و اهمیت به تسریع در درمان یا تعویض پانسمان زخم پای دیابتی قرار می گیرند، طبق آمار منتشرشده 15% از جامعه آماری بیماران دیابتی کشور به زخم پای دیابتی مبتلا می شوند که هم عدم آموزش های خود مراقبتی و هم عدم توجه به فرآیند درمان (با اجرای زودهنگام و اصولی تعویض پانسمان زخم پای دیابتی) آنها را به مرحله زخم حاد (زخم پای دیابتی درجه 4 به بالا یا نکروز) و استئومیلیت و کاندید آمپوتاسیون (یا بریدن کامل قسمتی که سیاه و ناکارآمد شده) می رساند، البته توجه به فرآیند پانسمان و تعویض پانسمان زخم پای دیابتی در منزل به منزله اجرای خودسرانه و شخصی (غیرعلمی) این فرآیند نیز نیست و برای انجام آن نیاز به نظارت و بازبینی و آموزش ویژه وجود دارد تا مراقبین بیمار بتوانند از آن پس بربیایند، از مهم ترین اهمیت های توجه به فرآیند پانسمان و تعویض پانسمان زخم پای دیابتی در منزل می توان به موارد زیر اشاره نمود:
- کاهش خطر عفونت زخم و گسترش آن به بافت های عمقی و استخوان
- کمک به ترمیم زخم با حفظ رطوبت مناسب و کنترل ترشحات
- شناسایی زودهنگام علائم هشدار مانند تغییر رنگ، بوی بد و تورم
- محافظت از زخم در برابر آلودگی و آسیب هنگام مراقبت در منزل
- کاهش خطر بستری و قطع عضو در کنار کنترل قند و رفع فشار از زخم.
بیشتر مطالعه کنید: زخم بستر درجه 3 چیست؟ روش های تشخیص
آیا پانسمان زخم پای دیابتی در منزل خودسرانه ایمن و نتیجه بخش است؟

خیر، بارها دیده شده که خانواده بیمار یا بیمار برای کاهش هزینه های درمان، تسریع در روند درمان، نگرانی و ترس از درمان یا عدم توانایی در جا به جا کردن بیمار و خطرات تهدید کننده اقدام به خود درمانی و استفاده از روشهای درمان خانگی با مقالات علمی انبوه، پرس و جو از آشنایان و یا استفاده از تجربیات سایر بیمارانی که شاید مسیر درمان آنها و یا علائم درونی و بیماریشان متفاوت تر بوده می کنند که در نتیجه به جای اثربخشی مناسب درمان و به جلو افتادن روند درمان مسیرشان منحرف؛ نه تنها از درمان دور می مانند بلکه خطرات دیگر نظیر عفونت، تغییرات همودینامیکی و آسیب های بیشتر را متحمل می شوند، از همین رو برای کاهش اشتباه های رایج در پانسمان زخم دیابتی در منزل پیشنهاد ما استفاده از کارشناس زخم بستر در منزل یا دکتر زخم بستر در منزل می باشد تا حداقل اگر همراه آموزش دیده برای انجام 3 به 10 (3 پانسمان از 10 پانسمان توسط او) پانسمان ها دارید با اصول، رعایت نکات استریل و آسپتیک همچنین توجه ویژه به پروتکل های آموزش دیده بتواند شما را کمک کند تا هزینه ها کاهش پیدا کند نه آنکه به طور شخصی و غیر علمی به صورت خودسرانه اقدام به درمان زخم دیابتی خود نمایید.
بیشتر مطالعه کنید: زخم بستر درجه 2 و نکات آن.
در پانسمان زخم پای دیابتی در منزل به چه نکاتی باید توجه کنیم؟
برای انجام پانسمان زخم دیابتی در منزل توجه به برخی نکات از نقطه نظر بهبود زخم، اجرای استریل و بهداشتی فرآیند پانسمان و اطلاع رسانی روند درمان زخم به پزشک از اهمیت و الویت های اصلی است اما اصلی ترین نکته که حتی از الویت های اعلامی نیز بالاتر است نظارت پزشک بر فرآیند درمان زخم دیابتی است؛ پزشکی که مهارت و صلاحت مدیریت زخم را داشته باشد و پرونده درمان را دقیق و مرتب بچیند و اجرا کند، از مهمترین نکاتی که علاوه بر نکات لگال فوق باید مورد توجه قرار بگیرد میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
- شستشوی دست به روش آسپتیک و ایمن
- آماده سازی
- دستکش استریل
- شستشوی زخم به روش ایمن
- انتخاب پانسمان مناسب فقط براساس دستور پزشک و صلاحدید ایشان
- تعویض منظم پانسمان براساس دستور پزشک و نظارت کارشناس زخم
- کنترل قندخون برای کاهش خطر ابتلا مجدد به عوارض هایپرگلایسمی
- کاهش فشار با انجام برنامه change position طبق نظر کارشناس یا پزشک زخم
- بررسی عفونت براساس ظاهر زخم بیمار و علائم بیمار
- پیگیری و ثبت پرونده پزشکی بیمار در طول فرآیند درمان زخم.
چرا ویزیت دکتر زخم بستر در منزل برای تدوین درمان باارزش است؟
پزشک زخم با استفاده از تجربیات علمی و دانش مناسب برای بررسی هر مرحله از زخم می تواند یک فرآیند درمانی مناسب را بررسی و تدوین کند تا براساس علائم بیمار روند درمان پیش برود، از آن جایی که پانسمان زخم پای دیابتی در منزل یک اقدام حساس بالینی است کوچکترین خطا در رعایت استریلیزاسیون یا اعمال فشار نامناسب می تواند روند ترمیم را معکوس و حتی به تعویق یا خطر بیاندازد، استفاده از دستورات پزشک متخصص زخم (یا جراح پلاستیک) می تواند فرآیند درمان زخم را کاملا علمی و advsnced (استاندارد) کند و از بروز عوارضی نظیر عفونت، تخریب بافت، تاخیر در درمان اصولی و کاهش هزینه های احتمالی و به اشتباه جلوگیری بعمل بیاورد، همچنین ثبت اندازه و وضعیت زخم در هر نوبت و ارجاع به موقع به متخصص عروق یا جراح (توسط کارشناس زخم یا فرد آموزش دیده و تائید شده در منزل توسط پزشک) در صورت نیاز، به اصلاح سریع برنامه درمان و کاهش خطر قطع عضو کمک می کند، از مهمترین ارزش ها و دلایل استفاده از ویزیت دکتر زخم بستر در منزل برای تدوین برنامه درمانی میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
- ارزیابی عمق زخم، میزان آسیب بافتی و علائم عفونت
- انتخاب پانسمان مناسب بر اساس ترشحات و شرایط زخم
- تدوین برنامه تغییر وضعیت بدن و کاهش فشار موضعی
- بررسی تغذیه، بیماری های زمینه ای و عوامل تاخیر ترمیم
- پایش روند بهبود و تشخیص نیاز به ارجاع بیمارستانی.
پیشنهاد مطالعه بیشتر: درمان زخم بستر درجه 1 با روشهای تخصصی (علائم و نکات تخصصی)
تجهیزات لازم برای انجام تعویض پانسمان زخم پای دیابتی در منزل چیست؟

برای پانسمان زخم پای دیابتی در منزل تجهیزات باید متناسب با عمق زخم، میزان ترشح، وضعیت خونرسانی و وجود عفونت انتخاب شوند، هیچ پانسمانی برای همه زخم ها مناسب نیست! و هدف حفظ رطوبت متعادل و محافظت از بافت است بدون اینکه پوست اطراف خیس و آسیب پذیر شود، تجهیزات لازم برای تعویض پانسمان به شرح زیر است:
- محلول شستشوی تجویز شده مانند سرم نرمال سالین
- دستکش یکبار مصرف و دستکش استریل در صورت نیاز
- گاز استریل و زیرانداز یکبار مصرف
- پانسمان اصلی متناسب با وضعیت زخم
- چسب پزشکی یا باند تثبیت بدون ایجاد فشار
- محافظ پوست اطراف زخم در صورت نیاز
- کیسه دفع پانسمان و وسایل آلوده.
کدام پانسمان برای کدام زخم؟
| نوع پانسمان | کاربرد مناسب | نکته مهم |
| هیدروژل | زخم خشک یا کم ترشح، برای تامین رطوبت و کمک به نرم شدن بافت مرده | برای زخم پرترشح مناسب نیست؛ روی بافت سیاه و خشک با خونرسانی ضعیف، بدون ارزیابی پزشک استفاده نشود. |
| فوم پلی اورتان | زخم با ترشح متوسط تا زیاد | به جذب ترشحات کمک می کند، اما جایگزین وسایل کاهش فشار نیست. |
| آلژینات | زخم با ترشح متوسط تا زیاد و برخی زخم های حفره دار | برای زخم خشک مناسب نیست؛ قرار دادن آن در حفره باید توسط فرد آموزش دیده و بدون فشردگی انجام شود. |
| آنتی باکتریال، مانند نقره | برخی زخم های دارای عفونت موضعی یا بار میکروبی بالا، با تشخیص متخصص | مصرف روتین برای هر زخم توصیه نمی شود و جایگزین درمان عفونت با آنتی بیوتیک در صورت نیاز نیست. |
5 راهکار اصولی که هر بار در تعویض پانسمان زخم پای دیابتی در منزل باید به آنها توجه کرد
تعویض پانسمان زخم پای دیابتی در منزل فقط به برداشتن پوشش قبلی و گذاشتن پانسمان جدید محدود نیست؛ در هر نوبت باید وضعیت زخم، پوست اطراف و میزان ترشح بررسی شود، رعایت پنج راهکار زیر در کنار دستور تیم درمان، به محافظت از بافت و تشخیص زودهنگام عوارض کمک می کند:
1) هر هفته زخم را اندازه بگیرید
طول و عرض زخم را هفته ای یک بار با روش ثابت ثبت کنید؛ ارزیابی عمق باید توسط فرد آموزش دیده انجام شود، در هر نوبت تعویض نیز تغییر رنگ، میزان ترشح و وضعیت پوست اطراف را بررسی کنید و افزایش اندازه یا بدتر شدن زخم را به تیم درمان اطلاع دهید.
2) فشار روی زخم را کاهش دهید
از راه رفتن بدون کفش و وارد شدن فشار مستقیم به زخم جلوگیری کنید و وسایل کاهش فشار را طبق تجویز به کار ببرید، پانسمان را بدون کشش و فشار اضافی ثابت کنید؛ باند کشی برای پای دیابتی انتخاب روتین نیست و استفاده از آن به ارزیابی خون رسانی و تجویز نیاز دارد.
3) علائم شروع یا تشدید عفونت را بررسی کنید
قرمزی رو به گسترش، گرمی، تورم، ترشح چرکی، بوی بد جدید یا افزایش درد نیازمند بررسی سریع پزشکی است، نبود درد عفونت را رد نمی کند؛ تب، سیاه شدن بافت یا سرد و رنگ پریده شدن پا نیز نیاز به ارزیابی فوری دارد.
4) با پزشک یا کارشناس زخم در ارتباط باشید
تغییرات زخم را ثبت کنید و برای بازبینی برنامه درمان به تیم مراقبت گزارش دهید. نوع پانسمان، مصرف دارو و برداشتن بافت مرده را خودسرانه تغییر ندهید؛ در صورت بدتر شدن زخم، منتظر ویزیت بعدی نمانید.
5) زمان تعویض و روش صحیح پانسمان را رعایت کنید
پانسمان را طبق برنامه تعیین شده و در صورت خیس، آلوده یا اشباع شدن، زودتر تعویض کنید. پیش از شروع، دست ها را بشویید و وسایل لازم را آماده کنید؛ اگر پانسمان چسبیده است، آن را با سرم نرمال سالین مرطوب کنید و به آرامی جدا کنید، نه با کشیدن و کندن. سپس زخم را طبق آموزش شستشو دهید و پوشش جدید را بدون سفت بستن ثابت کنید.
❌🚨علائم هشداردهنده بالینی (Red Flags):
در صورت مشاهده قرمزی پیش رونده در لبه ها، حرارت بالای موضع، بوی نامطبوع، ترشحات چرکی کدر یا تب و لرز بیمار، پانسمان را دستکاری نکنید و فورا با کارشناس زخم یا پزشک معالج تماس بگیرید.
بیشتر مطالعه کنید: ویزیت متخصص عفونی در منزل تهران با اعزام مجرب ترین متخصص عفونی دانشگاه (با پروانه طبابت)
مراحل انجام پانسمان زخم پای دیابتی در منزل چیست؟ (نحوه شستشو و پانسمان زخم دیابتی)

برای نتیجه گیری مناسب جهت انجام پانسمان زخم پای دیابتی در منزل توجه به مراحل به شیوه اصولی براساس دانش و تجربه بیمار از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، ما در این قسمت 6 گام اصلی را براساس پروتکل های روتین و علمی تعویض پانسمان زخم دیابتی در منزل تنظیم کرده ایم تا با دیدگاه کامل بتوانید به آن مشرف شوید، قابل توجه است که خودتان نمی توانید به شیوه علمی مراحل انجام تعویض پانسمان زخم پای دیابتی در منزل را انجام دهید زیرا دانش و تجربه کافی را ندارید اما اگر مراقب بیمار در منزل دارید که تائیدیه انجام را توسط متخصص درمان زخم گرفته باشد می تواند از این مراحل تحت نظارت متخصص زخم بستر استفاده کند:
| مرحله پانسمان | اقدام اجرایی در منزل | نکات کلیدی و هشدارهای مراقبتی |
| ۱. آماده سازی و برداشتن پانسمان قبلی | تمیز کردن سطح کار، شستن دست ها، آماده کردن وسایل استریل، قرار دادن پا بدون فشار و جدا کردن آرام پانسمان قبلی با کمک سرم نرمال سالین در صورت چسبندگی | پرهیز از کشیدن پوست، اندازه گیری ابعاد زخم با خط کش مخصوص، بررسی رنگ و بوی اگزودا و تعویض دستکش آلوده پیش از ادامه کار |
| ۲. بررسی بستر و لبه های زخم | مشاهده دقیق بستر زخم، لبه ها و پوست اطراف از نظر تغییر رنگ، قرمزی، تورم، آسیب پوستی و میزان رطوبت | توجه ویژه به سفید و نرم شدن پوست اطراف به علت خیساندگی یا ماسراسیون و گزارش سوزش جدید یا مداوم لبه ها به تیم درمان |
| ۳. شستشوی ملایم زخم | شستشوی آرام زخم با سرم نرمال سالین ۰٫۹ درصد بدون فشار زیاد و بدون سابیدن بستر زخم | ممنوعیت مصرف خودسرانه الکل، بتادین و آب اکسیژنه و پرهیز از کشیدن لیف یا کندن خشن دلمه ها برای جلوگیری از آسیب به بافت تازه |
| ۴. خشک کردن اطراف و گذاشتن پانسمان | خشک کردن آرام پوست سالم اطراف با گاز استریل، زدن محافظ پوستی در صورت تجویز پزشک و قرار دادن پانسمان متناسب با عمق و اگزودا | پرهیز از مالیدن گاز روی سطح زخم برای حفظ بافت گرانوله و اپیتلیزه، لمس نکردن سطح تماس پانسمان و پر کردن حفره زخم بدون فشار مازاد |
| ۵. تثبیت پانسمان و ثبت وضعیت | ثابت کردن پانسمان بدون کشش اضافی، استفاده از وسیله کاهش فشار و ثبت تاریخ تعویض، وضعیت لبه ها و مقدار اگزودا | بررسی سریع پزشکی در صورت ترشح چرکی، قرمزی رو به گسترش یا افزایش درد و ارزیابی فوری در صورت تب، سیاه شدن بافت یا سرد و رنگ پریده شدن پا |
1) آماده کردن محیط و وسایل
در اولین گام سطح زخم را تمیز کنید، دست ها را بشویید و سرم نرمال سالین، گاز استریل، دستکش، پانسمان تجویز شده توسط پزشم و کیسه زباله را آماده بگذارید، بیمار را طوری قرار دهید که پا بدون فشار و محل زخم به خوبی قابل مشاهده باشد.
2) برداشتن آرام پانسمان قبلی
دستکش بپوشید و پانسمان قبلی را بدون کشیدن پوست جدا کنید؛ اگر چسبیده است، با سرم نرمال سالین مرطوب کنید و فرصت دهید آزاد شود (برای دریافت اطلاعات بیشتر درخصوص روش کندن پانسمان چسبیده به زخم این مقاله را بخوانید)، اندازه زخم را با خط کش مخصوص اندازه گیری کنید، رنگ و بوی ترشحات زخم که اصطلاح علمی آن اگزودا است را بررسی کنید و سپس دستکش آلوده را دور بیندازید و پس از بهداشت دست دستکش تازه بپوشید.
3) بررسی بستر زخم و لبه های آن
بستر زخم، لبه ها و پوست اطراف را از نظر تغییر رنگ، تورم، قرمزی و آسیب بررسی کنید، سفید و نرم شدن پوست اطراف می تواند نشانه خیساندگی یا ماسراسیون ناشی از رطوبت اضافی باشد که باید به آن توجه ویژه کنید، سوزش لبه های زخم نیز ممکن است با تماس ترشحات، حساسیت به چسب یا التهاب ارتباط داشته باشد؛ سوزش جدید یا مداوم باید به تیم درمان گزارش شود.
4) شستشوی ملایم با نرمال سالین
سرم نرمال سالین ۰٫۹ درصد معمولا گزینه مناسبی برای شستشوی زخم است؛ آن را بدون فشار زیاد روی زخم بریزید و از سابیدن یا آسیب به بافت خودداری کنید، استفاده از الکل، آب اکسیژنه و بتادین بدون نسخه پزشک ممنوع است و نباید از آنها به صورت روتین استفاده شود، فراموش نکنید که شستشوی مکرر و غیرضروری یا خشن (مثلا به لیف زبر یا محکم کشیدن دلمه های زخم) می تواند به بافت تازه تشکیل شده آسیب بزند.
5) خشک کردن پوست اطراف و گذاشتن پانسمان
فقط پوست سالم اطراف زخم را با گاز استریل و به آرامی خشک کنید؛ سطح زخم را با مالیدن گاز خشک نکنید زیرا می تواند سبب آسیب به بافت اپیتلیزه شده (گرانوله) شود، در صورت تجویز کارشناس زخم/ پزشک متخصص زخم محافظ پوستی را روی پوست سالم اطراف بزنید و پانسمان متناسب با اگزودا و عمق زخم را بدون لمس سطح تماس آن قرار دهید، پر کردن حفره زخم باید طبق آموزش و بدون فشار مازاد صورت بپذیرد.
6) تثبیت پانسمان و ثبت وضعیت زخم
پانسمان را بدون فشار و کشش اضافی ثابت کنید و برای کاهش فشار روی زخم از وسیله تجویز شده استفاده کنید. تاریخ تعویض، وضعیت لبه ها و مقدار اگزودا را ثبت کنید؛ ترشح چرکی، قرمزی رو به گسترش یا افزایش درد نیازمند بررسی سریع است و تب، سیاه شدن بافت یا سرد و رنگ پریده شدن پا ارزیابی فوری می خواهد.
پس از هربار انجام پانسمان زخم پای دیابتی در منزل به چه نکات مراقبتی باید توجه داشت؟
مراقبت از زخم پای دیابتی پس از پایان پانسمان تمام نمی شود؛ نحوه راه رفتن، تمیز و خشک ماندن پوشش زخم، کنترل قند خون و توجه روزانه به تغییرات پا نقش مستقیم در سرعت ترمیم و پیشگیری از عفونت دارد. پس از هر بار تعویض پانسمان در منزل، به ده نکته زیر توجه کنید:
- پانسمان را تمیز، خشک و در جای خود نگه دارید و در صورت خیس شدن، آلوده شدن، شل شدن یا نشت ترشحات به بیرون، زودتر تعویض یا با تیم درمان هماهنگ کنید.
- فشار روی محل زخم را کم کنید؛ پابرهنه راه نروید و از کفش، صندل یا وسیله کاهش فشار تجویز شده حتی داخل منزل استفاده کنید.
- پس از بستن پانسمان، انگشتان و پوست اطراف را از نظر کبودی، رنگ پریدگی، سردی، بی حسی جدید یا خط انداختن باند و چسب بررسی کنید تا مطمئن شوید پانسمان بیش از حد سفت نیست.
- پوست اطراف پانسمان را هر روز نگاه کنید؛ قرمزی رو به گسترش، گرمی، تورم، بوی بد جدید، ترشح چرکی یا افزایش درد نشانه هایی است که نیاز به بررسی سریع پزشکی دارد.
- به یاد داشته باشید در دیابت ممکن است به دلیل کاهش حس پا، عفونت یا فشار اضافی بدون درد شدید پیشرفت کند؛ بنابراین فقط به نداشتن درد تکیه نکنید.
- هنگام استحمام، طبق آموزش تیم درمان از خیس شدن پانسمان جلوگیری کنید و پا را در آب، تشت یا محلول های خانگی قرار ندهید.
- قند خون را منظم کنترل کنید و داروها، به ویژه آنتی بیوتیک های تجویز شده را کامل و سر ساعت مصرف کنید.
- هیچ پماد، کرم، داروهای گیاهی، بتادین یا ماده خانگی را بدون دستور پزشک زیر پانسمان یا روی زخم نزنید و پانسمان را خودسرانه دستکاری نکنید.
- پاهای بیمار را از تماس با کیسه آب گرم، بخاری، آب داغ و کفش تنگ دور نگه دارید و پای مقابل را هم روزانه از نظر ترک، تاول یا زخم جدید بررسی کنید.
- در صورت بروز تب و لرز، سیاه یا کبود شدن بافت، سرد و رنگ پریده شدن ناگهانی پا، بوی تعفن شدید یا بدحال شدن بیمار، منتظر نوبت بعدی پانسمان نمانید و فورا به مراکز درمانی مراجعه کنید.
هر چند وقت یکبار باید پانسمان زخم پای دیابتی را عوض کنیم؟

به طور معمول، پانسمان با گاز ساده یا زخم های عفونی و پرترشح نیاز به بررسی و تعویض روزانه و گاهی روزی دو بار دارند، در حالی که پانسمان های نوین مانند فوم یا آلژینات در زخم های بدون عفونت فعال ممکن است هر ۲ تا ۳ روز یک بار و گاهی تا ۵ یا ۷ روز تعویض شوند. با این حال، هر زمان پانسمان از بیرون خیس یا آلوده شد، از جای خود کنار رفت، ترشحات از لبه های آن نشت کرد یا علائمی مانند بوی بد جدید، افزایش قرمزی، تورم، درد یا تب ایجاد شد، نباید منتظر زمان بعدی بمانید و لازم است پانسمان زودتر تعویض و زخم توسط پزشک بررسی شود.
A heavily draining or infected wound may need a daily dressing change, while a wound with moderate exudate may often be changed about every two days. A clean wound with very little drainage may sometimes remain covered for up to three days when an appropriate modern dressing is being used.
زخمی که ترشحات فراوان دارد یا عفونی شده است، ممکن است به تعویض روزانه پانسمان نیاز داشته باشد؛ در حالی که پانسمانِ زخمی با ترشحات متوسط، اغلب میتواند تقریباً هر دو روز یکبار تعویض شود. در مورد زخمهای تمیز با ترشحات بسیار اندک، چنانچه از پانسمانهای مدرن و مناسب استفاده شود، میتوان پانسمان را گاهی تا سه روز دستنخورده باقی گذاشت.
آیا در مراحل درمان زخم دیابتی در منزل از وکیوم تراپی هم استفاده میشود؟
بله، اگر زخم دارای کاویتی یا حفره شده باشد برای تحریک زخم و افزایش اپیتلیزاسیون بافت های سالم، کشیدن اگزودای زخم، ترشحات عفونی و سروز آلوده می توان از وکیوم تراپی در منزل استفاده نمود، وکیوم تراپی با ایجاد فشار منفی در زخم های حفره دار، علاوه بر تخلیه موثر ترشحات و کاهش ورم، با تحریک جریان خون موجب تسریع رشد بافت گرانولاسیون و پر شدن عمق زخم می شود. این روش تخصصی که نیازمند ارزیابی دقیق پزشکی و کنترل عفونت است، توسط متخصص در منزل مدیریت شده و نیازمند پایش منظم عملکرد دستگاه و وضعیت بستر زخم است.
در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
به دلیل کاهش حس عصبی در پای افراد مبتلا به دیابت، ممکن است عفونت شدید بدون ایجاد درد پیشرفت کند؛ بنابراین نبود درد به معنای سلامت زخم نیست. در صورت مشاهده علائمی مانند گسترش قرمزی و تورم در پوست اطراف زخم، گرم شدن موضعی پا، خروج ترشحات چرکی، ایجاد بوی بد جدید، سیاه یا کبود شدن بافت، سرد و رنگ پریده شدن ناگهانی پا یا بروز تب و لرز در بیمار، باید فورا برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید و منتظر نوبت بعدی پانسمان نمانید.
آیا برای درمان زخم دیابتی در منزل می توان از درمان نو کمک بگیریم؟
بله، برای کاهش خطرات احتمالی ناشی از درمان خودسرانه و بدون منطق علمی زخم پای دیابتی در منزل، می توانید از تجربه پزشکان و کارشناسان زخم مرکز درمان نو استفاده کنید. در این روند، تیم درمانی با حضور در منزل وضعیت خونرسانی پا، عمق و ابعاد زخم، میزان ترشحات و علائم عفونت را به صورت دقیق بررسی می کند و بر اساس شرایط بالینی بیمار، اقداماتی مانند شستشوی اصولی، پاکسازی بافت های مرده در صورت نیاز، انتخاب پانسمان های نوین یا وکیوم تراپی را انجام می دهد، دریافت خدمات درمان زخم بستر در منزل و پیگیری منظم در خانه علاوه بر کاهش جابجایی بیمار، نقش مهمی در تسریع ترمیم بافت، کنترل به موقع عفونت و پیشگیری از عوارض شدیدی مانند درگیری استخوان و قطع عضو دارد.
سوالات متداول در رابطه با چگونه پانسمان زخم پای دیابتی در منزل را انجام دهیم؟
سوال1) با چه محلولی باید زخم پای دیابتی را در منزل شستشو دهیم؟
بهترین محلول برای شستشوی روزانه، سرم شستشو یا نرمال سالین 0.9 درصد است. از ریختن خودسرانه بتادین، الکل و آب اکسیژنه داخل زخم خودداری کنید، چون به سلولهای ترمیم کننده آسیب میزنند و روند بهبودی را کند میکنند.
سوال2) اگر پانسمان قبلی به زخم چسبیده بود چگونه آن را جدا کنیم؟
هرگز پانسمان خشک را با فشار نکشید تا به بافت تازه آسیب نرسد. مقداری سرم شستشوی استریل روی آن بریزید، چند دقیقه صبر کنید تا خیس و نرم شود و سپس به آرامی جدا کنید.
سوال3) آیا باز گذاشتن زخم پای دیابتی برای هوا خوردن کار درستی است؟
خیر، باز گذاشتن زخم باعث خشک شدن بستر آن، مرگ سلولهای سطحی و افزایش خطر عفونت میشود. زخم پای دیابتی برای ترمیم سریعتر، همیشه به محیطی تمیز با رطوبت کنترل شده در زیر پانسمان نیاز دارد.

