سوزن پورت چیست؟

سوزن پورت که به نام های سوزن پورت پروانه ای یا سوزن پورت شیمی درمانی نیز معروف است یکی از تجهیزات پزشکی برای بیماران سرطانی است که به واسطه آن و بدون دریافت آسیب به عروق محیطی می توان تزریق دارو را به آسانی به بیمار انجام داد، منظور از پورت پمپی است که به صورت سکه ای در زیر پوست قرار می گیرد و از یک طرف جایی برای ورود سوزن پورت است و از طرف دیگر به عروق مهم بدن یعنی ورید ژیگولار یا گردنی Jugular vein، ورید ساب کلاوین، سفالیک، بازیلیک و براکیال سینه ای Subclavian vein ، کشاله فمورال Femoral vein متصل می گردد، پورت شیمی درمانی تا حدواقل ماه در جای خود ثابت مانده و دچار اختلال در عملکرد نمی شود و برای افزایش طول عمر پورت شیمی درمانی بهتر از در هر بار قبل از استفاده با هپارین شستشو داده شود و بعد از آن نیز با سرم هپارین شستشو داده شود، با ما از مرکز درمان در منزل درمان نو همراه باشید تا در رابطه با مهم ترین نکات پورت گذاری در منزل و همچنین مراقبت های لازم قبل و بعد از گذاشتن پورت برای شیمی درمانی نکات به روز و جالی را خدمتتان ارائه نماییم، اگر سوالی ذهن شما را درگیر کرده از بخش کامنت های این مطلب آن را با ما در میان بگذارید.

پیشنهاد ویژه برای بیماران سرطانی: خدمات شیمی درمانی در منزل

انواع سوزن پورت شیمی درمانی به چند دسته تقسیم می گردد؟

به طور کلی انواع سوزن های پورت را بر اساس سایز سوزن و همچنین اندازه پمپ پورت می سنجند، دانستن اینکه هر رنگ دارای چه سایز و به اصطلاح گیجی می باشد می تواند در مسیر اجرای این خدمات ما را آگاه تر سازد، از مهم ترین سایز های پورت شیمی درمانی می توان به سوزن پورت سفید، نارنجی، زرد و مشکی اشاره داشت، در رابطه با هر یک به توضیحات زیر توجه نمایید:

1) سوزن پورت سفید

این سوزن پورت سایز 19 است و به اصطلاح تجهیزات پزشکی گیج 19 نامیده می شود، از این سوزن برای کودکان و اطفال استفاده می شود.

2) سوزن پورت زرد

این سوزن دارای سایز 20 است و معمولا متناسب ترین نوع سوزن پورت می باشد، برای بزرگسالان و سالمندان حتی برای برخی اطفال دارای وزن بالا نیز از این سوزن استفاده می شود.

3) سوزن پورت مشکی

سایز این سوزن پورت 22 است و معمولا برای افرادی که کمی وزن بالایی دارند مورد استفاده قرار می گیرد، علت افزایش سایز در سوزن های پورت افزایش قطر عروق سینه ای و زیر بغل می باشد.

4) سوزن پورت نازنجی

سایز این سوزن پورت 23 گیج است که معمولا برای بزرگسالان مورد استفاده قرار می گیرد، از این نوع سوزن برای افاد بالای 80 کیلوگرم مورد استفاده قرار می گیرد.

موارد کاربرد سوزن پورت در چه مواردی است؟

مهم ترین کاربرد سوزن پورت در شیمی درمانی برای سرطانی می باشد، به دلیل اینکه داروهای شیمی درمانی عوارض حاد مانند سوزاندن عروق محیطی یا پریفرال هستند استفاده از سوزن پورت و اتصال آن از طریق پمپ پورت به داخل عروق مرکزی بدن که در قسمت های پیشین نام برده شد می تواند به صورت مستقیم تزریق را اجرا کرد که هم اثر بخشی مناسب دارد و هم از عوارض حاد تزریق که از مهم ترین آنها می توان به فلبیت، عفونت رگ، آسیب به دیواره رگ و موارد دیگر نام برد جلوگیری نمود.

زمان تعویض سوزن پورت در منزل

زمان تعویض سوزن پورت حداقل 7 روز و حداکثر 10 روز می باشد، در مواردی که مراقبت های لازم و شستشو مناسب مسیر سوزن پورت به خوبی انجام نشود باید هر هفته 1 بار تعویض انجام شود اما اگر مراقب اصولی باشد تا 10 روز از زمان تعبیه و جاگذاری می توان آن را نگه داشت و سپس به تعویض آن اقدام نمود، از مهم ترین دلایل تعویض سوزن پورت می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1. لخته شدن خون در پورت >> ناشی از عدم هپارینه کردن سوزن
2. عفونت پورت >> ناشی از عدم شستشوی اطراف سوزن
3. گرفتگی سوزن پورت >> ناشی از عدم شستشوی مداوم قبل  بعد از هر تزریق.

مهمترین آمادگی های قبل از انجام وصل سوزن پورت در منزل

آمادگی‌های پیش از وصل سوزن پورت در منزل نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای در کاهش استرس بیمار و پیشگیری از بروز عفونت‌های ثانویه در بیماران مبتلا به نقص ایمنی دارد. خانواده بیمار باید پیش از حضور پرستار درمان نو، محیطی تمیز، با نور کافی و تهویه مناسب را برای اجرای این پروسه حساس آماده کنند تا کارشناس بتواند وسایل استریل را به راحتی چیدمان کند. همچنین آماده‌سازی مستندات پزشکی بیمار از جمله آخرین دستور دارویی پزشک انکولوژیست و برگه آزمایش‌های انعقادی اخیر جهت بررسی ایمنی کار، از اولویت‌های اساسی است. استحمام بیمار قبل از شروع پروسه و پاکسازی پوست موضع با صابون‌های آنتی‌باکتریال می‌تواند بار میکروبی پوست را به شکل چشمگیری کاهش دهد. مرکز درمان نو به عنوان مرجع خدمات مراقبتی در تهران و کرج، آماده است تا با هماهنگی از طریق شماره‌های ۰۲۱۲۲۹۲۷۲۷۰ و ۰۹۱۹۴۶۸۵۶۹۹، مجرب‌ترین کادر انکولوژی را برای این امر اعزام نماید، ۵ اقدام پیشگامانه قبل از وصل سوزن پورت در منزل:

1. استحمام و پاکسازی پوست موضع: شستشوی کامل ناحیه بالای قفسه سینه و دور پورت با آب و صابون ملایم یا لوسیون ضدعفونی‌کننده توسط بیمار چند ساعت قبل از اعزام پرستار.
   
2. استفاده از پماد بی‌حسی موضعی: مالیدن لایه ضخیمی از پماد بی‌حس‌کننده (مانند لیدوکائین یا زایلاپی) روی برجستگی پورت و پوشاندن آن با سلفون تمیز حدود یک ساعت قبل از تزریق جهت به صفر رساندن درد سوزن‌گذاری.
   
3. آماده‌سازی مدارک و نسخه‌های پزشکی: قرار دادن آخرین نسخه پزشک معالج، پرونده شیمی‌درمانی، لیست داروهای مصرفی و نتایج آخرین آزمایش خون بیمار (به ویژه فاکتورهای پلاکت و تست‌های انعقادی) در دسترس پرستار.
   
4. تأمین فضای ایزوله و ضدعفونی‌شده: تمیز کردن کامل اتاق، خاموش کردن پنکه یا کولر مستقیم در محل تزریق برای جلوگیری از چرخش ذرات معلق در هوا، و فراهم کردن یک میز کار تمیز و ضدعفونی‌شده برای چیدن پک استریل هوبر.
   
5. تهیه و بررسی سوزن هوبر مناسب: کنترل سایز و طول سوزن هوبر خریداری‌شده بر اساس قطر چربی زیرپوستی و نوع پورت بیمار (که معمولاً توسط پزشک معالج در نسخه‌های قبلی یا کارت پورت بیمار مشخص شده است).

نصب سوزن پورت در منزل و نکات مهم اجرای آن

برای وصل سوزن پورت در منزل توسط پرستار نکاتی را باید رعایت نمود که عدم توجه به آن می تواند سبب ایجاد عوارض حاد و حتی عفونت گردد، سوزن پورت گذاشتن از دسته مهم خدمات پرستاری و پزشکی است که برای اجرای آن حتما نیاز به پرستار در منزل می باشد تا با توجه به تجربه و مهارت های لازم بتواند این خدمات را اجرایی نماید، از مهم ترین نکات جاگذاری سوزن پورت در منزل می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1. آماده سازی تجهیزات
2. پوشیدن دستکش استریل
3. بتادین زدن به روی پمپ سکه ای پورت
4. تمیز سازی بتادین
5. آماده سازی سوزن پورت
6. فرود سوزن به نقطه مرکزی پمپ پورت
7. زمانی که سوزن به داخل پمپ به شیوه صحیح وارد شود صدای (تق) مانند می آید که مشخص می شود سوزن فیکس شده است
8. تست کردن مسیر جریان خون (با آسپیره کردن و ایجاد خلاء در پمپ سرنگ متصل به سوزن پورت)
9. زدن چسب آنژیوکت روی سوزن به جهت ممانعت از خروج سوزن
10. شستشوی پورت و سوزن پورت با هپارین

مراقبت های بعد از پورت گذاری در منزل چیست؟

پس از تعبیه سوزن پورت در منزل نوبت آن می رسد تا در رابطه با مهم ترین نکات مراقبت های بعد از پورت گذاری صحبت نماییم، از مهم ترین نکات مراقبت های بعد از پورت گذاری به نقل از وبسایت کلولند کلینیک می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1. شستشوی سوزن پورت در صورت استفاده هر روز 1 مرتبه با هپارین و اگر از آن استفاده نمی کنید هر 30 روز یکبار آن را بشویید
2. پانسمان روی سوزن پورت چه از سوزن استفاده شود و چه استفاده نگردد باید هر روز حداقل 1 بار و حداکثر 2 بار بتادینه و تعویض گردد
3. به عملکرد سوزن پورت باید توجه ویژه گردد، اگر سوزن پورت دارای عملکرد نامناسب است بهتر است شستشو تخصصی تر انجام شود
4. نباید بگذاریم اطراف ورودی سوزن پورت مرطوب باشد زیرا با وجود پانسمان می تواند محیط مناسب تغذیه ای و رطوبت و گرما جهت رشد قارچ ها شود
5. بعد از انجام پورت گذاری سعی کنید روی پمپ پورت و سوزن پورت نخوابید زیرا می تواند سبب ایجاد فشار به پمپ و حتی خونریزی گردد

شستشوی پورت در منزل

برای شستشوی سوزن پورت در منزل شما عزیزان می توانید از طریق شستشوی پورت با هپارین استفاده نمایید، برای این کار شما باید یک پنجم آمپول هپارین معادل 1000 یونیت یا واحد را در سرنگ انسولین بکشید و داخل یک سرم نرمال سالین 0.9 درصد رقیق کنید، این سرم تا 3 روز می تواند برای شستشو مورد استفاده قرار بگیرد اما به شرطی که شایط نگهداری از آن متناسب با شرایط بهداشتی باشد، برای شستشوی پورت با هپارین از محلول حاصل شده با سرنگ مایع را کشیده و داخل کاتتر پورت تزریق می کنیم، لازم به ذکر است که از سرم قندی برای شستشوی پورت استفاده نکنید زیرا قند می تواند بر دیواره کاتتر پورت نشت کرده و تجمع نماید.

نحوه کشیدن سوزن پورت به چه صورتی است؟

برای خارج سازی سوزن پورت شما ابتدا باید پانسمان یا چسبی که روی سوزن پورت قرار گرفته را بردارید تا امکان خوج فراهم شو، پس از آن با گرفتن بدنه سوزن پورت بلافاصله آن را به بیرون هدایت کرده و سوزن را خارج می نمایید، برداشتن پورت شیمی درمانی هیچ گونه خطرخاصی ندارد زیرا پمپی که در زیر پوست قرار گرفته است در صورتی که سوزن از آن خارج شود یک طرفه عمل کرده و اجازه خروج خون را به بیرون بدن را نخواهد داد، پس هیچ جای نگرانی برای این وجود ندارد که آیا با خارج کردن سوزن پورت خونریزی ایجاد می شود یا خیر زیرا به هیچ وجه با خارج کردن سوزن پورت خونریزی ایجاد نمی شود.

عوارض پورت شیمی درمانی چیست؟

پورت گذاری شیمی درمانی در منزل یا در محیط های درمانی دارای عوارضی می باشد که قبل از انجام آن دانستن آن ها به همراه آماده سازی تمهیدات لازم برای جلوگیری از ایجاد آن ها می تواند کمک کننده باشد:

1. هموتراکس (خونریزی ریه ها) در حین تعیه کموپورت
2. پنوموتراکس (وجود هوا در ریه ها و پرده جنب)
3. عفونت ریه ها
4. فلبیت یا عفونت رگ های مرکزی
5. خونریزی از عروق
6. تب
7. بی حالی
8. تورم
9. هماتوم زیرجلدی
10. تنگی نفس
11. اختلال در ضربان قلب

نحوه درخواست نصب و تعویض سوزن پورت در منزل

برای اعلام درخواست خدمات تعویض سوزن پورت در منزل شما عزیزان می توانید از طریق راه های ارتباطی مجموعه 02122927270، 09194685699، 09194683780 و 09194683745 درخواستتان را به اعلام نمایید، برای انجام این خدمات از پرستار بیمارستان استفاده شده و در حین تماس از شما در رابطه با سن، علائم، عفونت ناحیه پورت، کارایی پمپ پورت و موارد به این صورت سوال خواهد شد پس از آن کارشناس با تجهیزات کامل خدمتتان اعزام خواهد شد، از زمان اعلام درخواست تا اعزام پرستار نهایتا 45 دقیقه زمان نیاز خواهد بود.

هزینه پورت گذاری در منزل 1405 چقدر است؟

اجرای خدمات گذاشتن پورت شیمی در منزل همانند سایر خدمات پرستاری در منزل دارای تعرفه مصوب می باشد که با استناد به تعرفه گذاری خدمات درمانی در منزل محاسبه و سنجش می گردد، دانستن هزینه اجرایی این خدمات می تواند به افرادی که نیازمند دریافت این خدمات در خانه هستند کمک کند تا با دیدگاه کامل بتوانند از این خدمات در خانه خود استفاده نمایند، هزینه پورت گذاری در منزل سال 1405 به شرح زیر می باشد:

1. هزینه گذاشتن سوزن پورت در منزل >> 1.250.000 تومان
2. هزینه پورت کر یا مراقبت های پورت در هر جلسه >> 850.000 تومان
3. هزینه بازکردن پورت بسته شده با هپارین توسط پرستار >> 750.000 تومان
4. هزینه ایاب و هاب برای 22 منطقه داخل استان تهران >> رایگان
5. هزینه ایاب و ذهاب پرستار برای خارج از 22 منطقه استان تهران >> طبق تعرفه تاکسی اینترنتی سال 1405.

مهمترین نکات ایمنی در تعبیه سوزن پورت در منزل

تعبیه سوزن پورت در منزل برای بیماران انکولوژی به دلیل نقص سیستم ایمنی ناشی از شیمی‌درمانی، یکی از حساس‌ترین پروسه‌های پرستاری است که نیاز به مهارت بالا و رعایت دقیق اصول آسپتیک دارد. این اقدام درمانی باید حتماً توسط پرستار مجرب بخش انکولوژی یا آی‌سی‌یو که تسلط کامل بر آناتومی پورت‌کات (Port-A-Cath) دارد، در شرایطی کاملاً استریل انجام شود تا از ورود هرگونه عامل بیماری‌زا به جریان خون مرکزی جلوگیری به عمل آید. استفاده از سوزن غیر هسته‌برداری مخصوص (سوزن هوبر) و بررسی دقیق کارکرد پورت با بازگشت خون قبل از تزریق هرگونه دارو، ایمنی فرآیند را تضمین می‌کند. پایش مداوم محل پورت از نظر علائم عفونت، انسداد یا نشت دارو به بافت‌های اطراف از وظایف اصلی کادر درمان نو در زمان ارائه این خدمت است، ۷ نکته ایمنی کلیدی در تعبیه سوزن پورت در منزل:

• استفاده از سوزن مخصوص هوبر (Huber Needle): برای جلوگیری از آسیب به غشای سیلیکونی پورت، هرگز نباید از سوزن‌های معمولی سرنگ استفاده کرد.
• رعایت کامل تکنیک استریل (آسپتیک): ضدعفونی کردن پوست محل پورت با بتادین یا کلرهگزیدین و استفاده از دستکش و گان استریل توسط پرستار.
• تایید بازگشت خون و کارکرد پورت: کشیدن ملایم سرنگ جهت مشاهده بازگشت خون و اطمینان از قرارگیری صحیح سوزن در محفظه پورت پیش از تزریق.
• شستشوی پورت با محلول هپارین (Heparin Flush): شستشوی مسیر پورت با نرمال سالین و قفل هپارین جهت جلوگیری از لخته شدن خون و انسداد پورت.
• ثابت‌سازی ایمن و پانسمان شفاف: استفاده از چسب‌های استریل ضدحساسیت و پانسمان شفاف (تگادرم) جهت فیکس کردن سوزن و مانیتورینگ چشمی محل تزریق.
• کنترل دقیق علائم حیاتی و موضعی بیمار: پایش بیمار از نظر درد ناگهانی، سوزش، تورم در شانه و گردن، یا نشت مایع سرم به زیر پوست در حین انفوزیون.
• آموزش مراقبت از پورت به بیمار و همراهان: آموزش علائم هشداردهنده مانند تب، لرز، قرمزی و ترشح در محل پورت جهت اطلاع‌رسانی سریع به مرکز درمان نو.

چرا تعویض سوزن پورت در منزل را از درمان نو دریافت کنیم؟

مرکز درمان نو به عنوان یکی از پیشگامان خدمات مراقبت در منزل، دارای مجوز رسمی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به شماره ۳۳۳۵۶۷۱ بوده و تمامی خدمات آن تحت نظارت مستقیم پزشک مسئول فنی و با رعایت استانداردهای علمی وزارتخانه انجام می‌شود. از آنجا که بیماران تحت شیمی‌درمانی به دلیل ضعف سیستم ایمنی در معرض شدیدترین عفونت‌های بیمارستانی هستند، تعویض سوزن پورت در منزل توسط پرستاران مجرب و آموزش‌دیده بخش‌های انکولوژی و ICU درمان نو، با استفاده از پک‌های کاملاً استریل و سوزن‌های استاندارد هوبر انجام می‌گیرد تا ریسک عفونت خون به صفر برسد. کادر اعزامی این مرکز علاوه بر مهارت در تعبیه سوزن و باز کردن پورت‌های مسدود با هپارین، پایش دقیق علائم حیاتی و وضعیت همودینامیک بیمار را در اولویت قرار می‌دهند. پشتیبانی شبانه‌روزی، اعزام سریع کادر درمان به سراسر تهران و کرج، و ارائه فاکتور رسمی جهت دریافت هزینه‌ها از بیمه تکمیلی از دیگر مزایای این مرکز است.

پورت گذاری و تعویض سوزن پورت در منزل تهران

اجرای خدمات پورت گذاری و کشیدن و تعویض سوزن پورت در استان تهران و تمامی مناطق آن قابل ارائه و اجرا می باشد، شما عزیزان می توانید از این خدمات بدون مراجعه به بیمارستان و مراکز درمانی استفاده نمایید، از مهم ترین مناطق دریافت کننده این خدمات می توان به شمال تهران، غرب تهران، شرق تهران و جنوب تهران اشاره نمود، اگر تمایل به انجام این خدمات دارید از طریق راه های ارتباطی با ما در تماس باشید. 

سوالات متداول در رابطه با نصب سوزن پورت در منزل

۱. تعویض و نصب سوزن پورت در منزل هر چند وقت یک‌بار باید انجام شود؟

به طور معمول، سوزن پورت (سوزن هوبر) در صورت استفاده مداوم برای تزریق شیمی‌درمانی یا سرم، باید حداکثر هر ۷ روز یک‌بار تعویض شود. همچنین اگر پورت در حال حاضر فعال نیست و تزریقی ندارید، جهت جلوگیری از انسداد و لخته شدن، باید هر ۴ تا ۶ هفته یک‌بار شستشو و پورت‌کِر (مراقبت پورت) با محلول هپارین در منزل انجام گیرد.

۲. آیا نصب سوزن پورت در منزل دردناک است و چگونه کنترل می‌شود؟

تعبیه سوزن پورت به دلیل عبور از غشای سیلیکونی زیرپوستی ممکن است با کمی سوزش همراه باشد. پرستار اعزامی درمان نو در صورت نیاز و با هماهنگی، از پمادهای بی‌حس‌کننده موضعی (مانند زایلاپی) حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل از سوزن‌گذاری استفاده می‌کند تا بیمار حین انجام پروسه هیچ‌گونه دردی را احساس نکند.

۳. در صورت انسداد یا عدم بازگشت خون از پورت در منزل چه اقدامی انجام می‌شود؟

اگر هنگام نصب سوزن پورت، بازگشت خون مشاهده نشود، نشان‌دهنده لخته شدن خون یا انسداد مسیر است. در این شرایط پرستار مجرب درمان نو با استفاده از تکنیک شستشوی هپارین لایز و دوزهای مشخص هپارین، انسداد را برطرف کرده و مسیر پورت را بدون نیاز به جراحی یا خروج دستگاه، مجدداً باز می‌کند.