شما هم اکنون این سوالات را در ذهن خود دارید: چیزی بخورم؟ آب مجاز است؟ چند ساعت ناشتا باشم؟ درسته؟ اگر خیلی سریع پاسختان را بدهیم باید بگوییم که برای همه انواع سونوگرافی ها نیاز به فرآیند ناشتایی وجود ندارد: سونوگرافی شکم و لگن کامل + سونوگرافی کبد + سونوگرافی کیسه صفرا نیاز به ناشتایی دارد اما سونوگرافی تیروئید، سونوگرافی پستان (سینه) آگزیلاری، سونوگرافی رحم و تخمدان و سونوگرافی چشم نیاز به ناشتایی ندارد و سونوگرافی شکم و لگن باید با مثانه پر انجام شود، براساس روتین های مختلف مراکز تصویربرداری مدت زمان ناشتایی و اجازه نوشیدن آب می تواند متنوع باشد که پیشنهاد می کنیم حتما از مرکز تصویربرداری آن را بپرسید، برای مشاهده اینکه چه نوع سونوگرافی دارید به نسخه کاغذی پزشک توجه کنید یا با شماره گیری خط 09939408366 از واحد پاراکلینیکی درمان نو نوع سونوگرافی کد شده توسط پزشکتان را بپرسید که بدانید نوع سونوگرافی شما چیست؟ (برای اطلاع از آمادگی نوبت خود، نام دقیق سونوگرافی روی نسخه را هنگام تماس اعلام کنید) اما اگر از این پاسخ سریع بگذریم می رسیم به توضیح کامل تر درخصوص نکات ناشتایی برای سونوگرافی که پیشنهاد می کنیم تا انتهای مطلب همراه ما بمانید، لازم به ذکر است که اگر سوالی ذهنتان را درگیر کرده است می توانید از طریق کامنت های انتهای مطالب آن را با ما درمیان بگذارید.
نوع سونوگرافی | ناشتایی لازم است؟ | نکته مهم آمادگی |
کبد، کیسه صفرا و بخش فوقانی شکم | معمولاً بله | مدت ناشتایی و محدودیت نوشیدن را از مرکز بپرسید |
شکم و لگن با هم | ممکن است بله | احتمال دارد هم ناشتایی و هم مثانه پُر لازم باشد |
کلیه و مثانه | بسته به بررسی | ممکن است پُر بودن مثانه لازم باشد |
رحم و تخمدان از روی شکم | معمولاً خیر، اگر تنها همین بررسی باشد | معمولاً مثانه باید پُر باشد |
واژینال | معمولاً خیر | معمولاً با مثانه خالی انجام می‌شود |
بارداری | معمولاً خیر | آمادگی مثانه به روش و مرحله بارداری بستگی دارد |
تیروئید و پستان | معمولاً خیر | معمولاً آمادگی غذایی خاصی ندارند |
اهمیت توجه ناشتایی در سونوگرافی چیست؟
اهمیت اصلی توجه به ناشتایی قبل از انجام سونوگرافی به افزایش دقت در نتایج و افزایش کیفیت تصویربرداری سونوگرافی دارد، به طورمثال اگر قبل از انجام سونوگرافی از غذاهای نفاخ استفاده کنید می تواند حباب های سیاه گاز روده را در سونوگرافی شکم و لگن ظاهر کند، در حالت دیگر زمانی که سونوگرافی صفرا انجام می دهیم اگر ناشتا نباشیم احتمال کدر شدن محتویات صفراوی وجود دارد که نمای اسلاج (لجن صفراوی) یا سنگ کیسه صفرا را برهم می زند و تشخیص می تواند اشتباه صورت بپذیرد، از طرفی در سونوگرافی مثانه اگر مثانه پر نباشد احتمال دیده نشدن زوایا و دیواره وجود دارد، از همین رو برای انجام سونوگرافی با صحت در اطلاعات و کیفیت بالا باید به آمادگی های قبل از سونوگرافی توجه ویژه شود.
Most often, you need to not eat or drink for 8 to 12 hours before an abdominal ultrasound. This is called fasting. Fasting helps prevent gas
اغلب، لازم است ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از سونوگرافی شکم از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. به این حالت ناشتا بودن می‌گویند. ناشتا بودن به جلوگیری از نفخ کمک می‌کند.
منظور از ناشتایی در سونوگرافی چیست؟
با سوال خیلی جالبی مواجه هستیم! منظور این است که در ناشتایی می توانیم غذا بخوریم یا اینکه آب خوردن طبیعی است؟ یا اصلا هیچی نباید بخوریم؟ به زبان ساده تر "آیا قبل از سونوگرافی می توان آب خورد با این حال که فرآیند ناشتایی را بتوانیم حفظ کنیم؟" ببینید منظور از ناشتایی خودداری از خوردن غذا و نوشیدنی هایی است که مرکز تصویربرداری مشخص می کند، مجاز بودن آب و مقدار آن به نوع سونوگرافی بستگی دارد بنابراین ناشتایی را به معنی ممنوع بودن یا آزاد بودن همیشگی آب در نظر نگیرید، جویدن آدامس و کشیدن سیگار نیز در برخی موارد از موارد ناشتایی می باشد، برای سونوگرافی باید ۸ ساعت ناشتا باشید اما پیشنهاد اصلی ما بر این است که مدت ناشتایی را بر اساس نام دقیق سونوگرافی و دستور مرکز تعیین کنید زیرا واقعا یک زمان ثابت ناشتایی برای همه سونوگرافی ها وجود ندارد و مرکز با مرکز امکان تغییر روتین ناشتایی وجود دارد.
برای کدام سونوگرافی ها باید ناشتا باشیم؟
اما جواب به سوال بسیار مهم شما یعنی "برای کدام سونوگرافی ها باید ناشتا باشیم؟" ما برای جواب به این سوال لیست کاملترین انواع سونوگرافی را خدمتتان تنظیم کرده ایم که بدانید برای کدام سونوگرافی ها باید ناشتا باشیم:
1) ناشتایی برای سونوگرافی کبد
برای سونوگرافی کبد معمولا ۶ تا ۸ ساعت ناشتایی توصیه می شود؛ پیشنهاد می شود که در این مدت غذا، شیر، آبمیوه و نوشیدنی های کالری دار مصرف نکنید، البته که نوشیدن چند (قولوپ یا جرعه) آب با دمای متعادل برای رفع تشنگی یا خوردن دارو مجاز است (مگر اینکه مرکز دستور دیگری داده باشد)، حتما به یاد داشته باشید که داروهای ضروری را خودسرانه قطع نکنید و درباره زمان مصرف داروهای دیابت و مقدار انسولین با پزشک هماهنگ باشید، برای بررسی کبد به تنهایی معمولا نیازی به مثانه پُر یا نوشیدن چند لیوان آب نیست.
2) ناشتایی برای سونوگرافی کیسه صفرا
برای سونوگرافی کیسه صفرا معمولا باید ۶ تا ۸ ساعت ناشتا باشید تا کیسه صفرا منقبض نشود و بررسی محتویات و دیواره آن دقیق تر انجام شود، در این فاصله غذا و نوشیدنی های کالری دار نخورید اما چند جرعه یا قلوپ آب ساده برای مصرف دارو معمولا مجاز است، برای نوشیدن حجم بیشتر مایعات حتما باید از پزشک درخواست دهنده دستور مستقیم داشته باشید، داروهای ضروری را می توانید با مقداری آب مصرف کنید با این حال که مصرف داروهای دیابت و انسولین هنگام ناشتایی به تنظیم اختصاصی نیاز دارد، مثانه پُر برای سونوگرافی کیسه صفرا به تنهایی لازم نیست.
3) ناشتایی برای سونوگرافی شکم و لگن
برای سونوگرافی شکم و لگن از روی پوست، معمولا دو شرط جداگانه لازم است: ناشتایی برای بررسی اندام های شکمی و مثانه پُر برای مشاهده بهتر اندام های لگنی. اغلب باید ۶ تا ۸ ساعت غذا و نوشیدنی های کالری دار مصرف نکنید و طبق دستور مرکز تصویربرداریتان، حدود یک ساعت پیش از نوبت، ۴ تا ۶ لیوان آب ساده، معادل تقریبا ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ میلی لیتر، بنوشید و تا زمان شروع سونوگرافی ادرار نکنید تا مثانه به اصطلاح BOMBE یا متورم شود و به یاد داشته باشید که نوشیدن آب ساده برای پر کردن مثانه معمولا با این ناشتایی منافاتی ندارد (مثانه به اندازه کافی پر باشد؛ اگر احساس درد یا فشار شدید داشتید به کارکنان مرکز اطلاع دهید)، داروهای ضروری را طبق دستور با کمی آب مصرف کنید و برای داروهای دیابت و انسولین از پزشک راهنمایی های لازم را دریافت کنید، برای بیماران با اختلالات کلیوی که محدودیت مصرف مایعات دارند مقدار آب باید با پزشک هماهنگ شود؛ همچنین سونوگرافی واژینال معمولا با مثانه خالی انجام می شود تا رحم با کیفیت بالا در دسترس باشد.
چند ساعت قبل از سونوگرافی نباید غذا خورد؟
6 الی 8 ساعت قبل از سونوگرافی هایی (سونوگرافی کبد، کیسه صفرا و شکم) که نیاز به ناشتایی دارند نباید غذا بخورید (در این مدت شیر، آبمیوه و نوشیدنی های کالری دار هم مصرف نکنید) اما نوشیدن آب منعی ندارد، سونوگرافی لگن به تنهایی معمولا به ناشتایی نیاز ندارد، اما اگر همراه با سونوگرافی شکم انجام شود، ممکن است هم ناشتایی و هم مثانه پُر لازم باشد؛ نوشیدن آب ساده برای پر کردن مثانه باید مطابق دستور مرکز باشد.
پیشنهاد تکمیلی و قابل بررسی: زمان دقیق ناشتایی را از مرکز تصویربرداری بپرسید و اگر دیابت دارید، باردار هستید یا بیمار کودک است، درباره مدت ناشتایی و نحوه مصرف داروها راهنمایی اختصاصی بگیرید.
مقدار مجاز خوردن آب قبل از سونوگرافی
مقدار مجاز خوردن آب قبل از سونوگرافی به نوع بررسی بستگی دارد؛ برای سونوگرافی لگن، مثانه و مجاری ادراری معمولا نوشیدن حدود ۴ تا ۶ لیوان آب ساده، معادل 800 الی 1200 میلی لیتر از حدود یک ساعت قبل توصیه می شود و باید تا زمان بررسی ادرار نکنید، برای سونوگرافی کبد و کیسه صفرا که به ناشتایی نیاز دارند، اغلب چند قولوپ آب برای مصرف دارو مجاز است، اما مقدار بیشتر را با مرکز هماهنگ کنید، اگر بیماری قلبی و کلیوی یا محدودیت مصرف مایعات دارید این حجم آب را بدون هماهنگی با پزشک ننوشید و حتما از پزشکتان راهنمایی و دستور بخواهید.
کدام سونوگرافی ها نیاز به ناشتایی ندارند؟
اما لازم است که بدانیم چه سونوگرافی هایی وجود دارد که نیاز به ناشتایی ندارند تا براساس آنها تکلیف خودمان را روشن کنیم، ناشتایی برای همه سونوگرافی ها لازم نیست و آمادگی پیش از بررسی به عضو مورد نظر و روش انجام آن بستگی دارد، بعضی سونوگرافی ها بدون محدودیت غذایی انجام می شوند اما ممکن است به مثانه پُر نیاز داشته باشند، ناشتایی و پُر بودن مثانه دو شرط جدا هستند و نباید یکسان درنظر گرفت، برای افزایش آگاهی شما بررسی های زیر معمولا به ناشتایی نیاز ندارند، مگر اینکه همراه بررسی دیگری انجام شوند یا دستور اختصاصی داشته باشند:
1) سونوگرافی کلیه، مثانه و مجاری ادراری
برای بررسی کلیه و مثانه معمولا نیازی به قطع غذا خوردن نیست، اما برای مشاهده مثانه و اندازه گیری ادرار باقی مانده پس از تخلیه، اغلب باید با مثانه پُر مراجعه کنید، اگر بررسی کبد یا سایر اندام های شکمی هم در نسخه آمده باشد ممکن است ناشتایی نیز لازم شود.
2) سونوگرافی رحم و تخمدان و ضمائم
بررسی رحم، تخمدان ها و ضمائم از روی شکم معمولا به ناشتایی نیاز ندارد، در این روش مثانه پُر به دیده شدن اندام های لگنی کمک می کند؛ مقدار آب و زمان نوشیدن آن را از مرکز بپرسید و تا انجام بررسی ادرار نکنید.
3) سونوگرافی ترانس واژینال
پیش از سونوگرافی ترانس واژینال می توانید غذا بخورید و داروهای معمول خود را مصرف کنید، مگر اینکه دستور دیگری داشته باشید. این بررسی عموما با مثانه خالی انجام می شود؛ اگر ابتدا سونوگرافی شکمی داشته باشید، ممکن است از شما بخواهند پس از آن مثانه را تخلیه کنید.
4) سونوگرافی لگن از روی شکم یا ترانس ابدومینال
نام روش بررسی لگن از روی شکم، «ترانس ابدومینال» است، برای سونوگرافی لگن از روی شکم معمولا غذا خوردن مانعی ندارد، ولی اغلب لازم است مثانه پُر باشد.
5) سونوگرافی بارداری
در بیشتر سونوگرافی های بارداری نیازی به ناشتایی نیست و می توانید وعده غذایی معمول خود را بخورید. نیاز به مثانه پُر به سن بارداری و روش بررسی بستگی دارد؛ در اوایل بارداری و هنگام بررسی از روی شکم ممکن است چنین آمادگی لازم باشد، اما در ماه های بعد اغلب ضرورتی ندارد.
6) سونوگرافی تیروئید
خوردن و نوشیدن پیش از سونوگرافی تیروئید معمولا محدودیتی ندارد و پُر بودن مثانه هم مطرح نیست. برای دسترسی به جلوی گردن، بهتر است لباس یقه باز بپوشید و گردنبند خود را پیش از بررسی درآورید.
7) سونوگرافی پستان
سونوگرافی پستان به ناشتایی نیاز ندارد و مصرف غذا، آب و داروهای روزانه معمولا مانعی ایجاد نمی کند. اگر تصاویر سونوگرافی یا ماموگرافی قبلی دارید، آنها را همراه ببرید تا امکان مقایسه فراهم باشد.
8) سونوگرافی چشم
برای سونوگرافی تشخیصی چشم معمولا لازم نیست ناشتا باشید یا برنامه غذایی خود را تغییر دهید. اگر بررسی همراه با آرام بخشی، بیهوشی یا اقدام درمانی باشد، دستور خوردن و آشامیدن را باید از تیم درمان بگیرید.
9) سونوگرافی ریه و فضای جنب
بررسی ریه و فضای اطراف آن با سونوگرافی معمولا بدون ناشتایی انجام می شود. این روش برای ارزیابی مواردی مانند مایع اطراف ریه کاربرد دارد، اما همه بخش های ریه و مجاری تنفسی با آن قابل مشاهده نیستند.
10) سونوگرافی کالر داپلر
نیاز به ناشتایی در کالر داپلر به محل رگ های مورد بررسی بستگی دارد. داپلر عروق دست، پا و گردن معمولا محدودیت غذایی ندارد، اما برای داپلر عروق شکم یا شریان های کلیوی ممکن است چند ساعت ناشتایی خواسته شود؛ نام دقیق بررسی روی نسخه را هنگام گرفتن نوبت اعلام کنید.
داروهای روزانه و داروی دیابت را قبل از سونوگرافی چه کنیم؟
بدون دستور پزشک به هیچ وجه مصرف داروهای روزانه یا دیابت و قلبی خود را قبل از سونوگرافی قطع نکنید زیرا معمولا (مگر آنکه مرکز سونوگرافی خودش اعلامی دیگر داشته باشد) انجام سونوگرافی نیاز به قطع دارویی نخواهد داشت و می توانید با کمی آب قرص ها را طبق دستور مصرف کنید، اگر مرکز سونوگرافی شما تعیین کند که باید دارویی قطع شود حتما احتیاطات لازم را اتخاذ کنید (مثلا اگر قرص قند را متوقف کرده اید حتما قند خود را قبل از اعزام، در حین اعزام و رسیدن به مرکز بررسی کنید)، همچنین اگر هنگام ناشتایی دچار لرزش، تعریق، تپش قلب یا گیجی شدید، قند خون را بررسی کنید، در صورت افت قند، درمان آن بر حفظ ناشتایی اولویت دارد؛ طبق برنامه درمان افت قند خود اقدام کنید و مرکز تصویربرداری را مطلع سازید. در صورت بیهوشی یا ناتوانی در بلع، چیزی از راه دهان ندهید و با اورژانس تماس بگیرید.
اگر قبل از سونوگرافی غذا خورده باشیم چه کنیم؟
اگر غذا خورده اید و حواستان به ناشتایی نبوده، اولین قدم تماس با مرکز سونوگرافی است؛ در این حالت شما باید توضیح دهید چه غذایی، چه مقدار و چند ساعت قبل خورده اید؟ مرکز تصویربرداری با توجه به نوع سونوگرافی مشخص می کند که بررسی قابل انجام است یا باید زمان آن تغییر کند؟! برای مثال، خوردن غذا به ویژه غذاهای چرب می تواند با انقباض کیسه صفرا، بررسی آن را دشوار کند؛ اما برای سونوگرافی تیروئید یا پستان معمولا ناشتایی لازم نیست، بنابراین نوبت خود را بدون هماهنگی لغو نکنید و برای جبران غذا خوردن، ناشتایی را خودسرانه طولانی نکنید، اگر به دلیل افت قند خون مجبور به خوردن شده اید این موضوع را هم اطلاع دهید؛ سلامت شما بر حفظ ناشتایی اولویت دارد.
10 آمادگی قبل از انجام سونوگرافی که باید بدانید! (چک لیست دقیق)
آمادگی درست قبل از سونوگرافی به ثبت تصاویر واضح تر و کاهش احتمال تاخیر یا تکرار بررسی کمک می کند. البته همه سونوگرافی ها شرایط یکسانی ندارند؛ ممکن است برای یک بررسی ناشتا باشید و برای بررسی دیگر به مثانه پر نیاز داشته باشید. پیش از مراجعه، این 10 نکته را با توجه به نوع سونوگرافی و دستور مرکز بررسی کنید:
- نام دقیق سونوگرافی را بررسی کنید: آمادگی لازم به اندام مورد بررسی و روش انجام سونوگرافی بستگی دارد
- دستور مرکز تصویربرداری را دریافت کنید: هنگام نوبت گرفتن، درباره شرایط اختصاصی آمادگی سوال کنید
- نیاز به ناشتایی را مشخص کنید: اگر ناشتایی لازم است، مدت آن را از مرکز بپرسید؛ برای همه سونوگرافی ها یکسان نیست
- درباره نوشیدن آب سؤال کنید: مجاز بودن آب و مقدار آن به نوع بررسی بستگی دارد
- وضعیت مثانه را بدانید: بعضی بررسی ها به مثانه پر و برخی، مانند سونوگرافی واژینال، معمولا به مثانه خالی نیاز دارند
- مصرف داروهای روزانه را هماهنگ کنید: داروها را خودسرانه قطع نکنید؛ به ویژه اگر باید همراه غذا مصرف شوند
- در صورت دیابت، برنامه ناشتایی بگیرید: زمان و مقدار مصرف انسولین یا قرص دیابت را پیش از مراجعه با پزشک هماهنگ کنید
- لباس راحت و مناسب بپوشید: لباسی انتخاب کنید که دسترسی به ناحیه مورد بررسی را آسان کند
- نسخه و مدارک قبلی را همراه ببرید: گزارش ها و تصاویر مرتبط قبلی می توانند به مقایسه یافته ها کمک کنند
- هر تغییری در آمادگی را اطلاع دهید: اگر غذا خورده اید، نتوانسته اید آب بنوشید یا مثانه را نگه دارید، پیش از شروع بررسی به مرکز بگویید.
چقدر می تواند سونوگرافی در منزل در فرآیند ایمن و صحیح تصویربرداری کمک کننده باشد؟
سونوگرافی در منزل، به ویژه برای سالمندان، افراد کم توان و بیمارانی که جابه جایی برایشان دشوار است، می تواند رفت و آمد و فشار ناشی از انتقال به مرکز تصویربرداری را کاهش دهد. انجام بررسی توسط پزشک واجد صلاحیت، استفاده از دستگاه مناسب و رعایت آمادگی هایی مانند ناشتایی یا پر بودن مثانه، به کیفیت و ایمنی تصویربرداری کمک می کند؛ البته همه بررسی ها در منزل قابل انجام نیستند و در شرایط اورژانسی نباید مراجعه به بیمارستان را به تاخیر انداخت. درمان نو می تواند با بررسی درخواست پزشک و راهنمایی درباره آمادگی و امکان انجام سونوگرافی در منزل تهران، در این مسیر کمکتان کند.
سوالات متداول در رابطه با سونوگرافی
سوال1) آیا برای همه سونوگرافی ها باید ناشتا باشیم؟
خیر؛ ناشتایی معمولا برای برخی بررسی های شکم، به ویژه کبد و کیسه صفرا، لازم است. سونوگرافی تیروئید، پستان و بسیاری از بررسی های دیگر معمولا به ناشتایی نیاز ندارند.
سوال2) چند ساعت قبل از سونوگرافی نباید غذا بخوریم؟
مدت ناشتایی به نوع سونوگرافی و دستور مرکز بستگی دارد. زمان دقیق را هنگام دریافت نوبت بپرسید و ناشتایی را خودسرانه طولانی نکنید؛ به ویژه برای کودکان و افراد مبتلا به دیابت.
سوال3) آیا قبل از سونوگرافی می توان آب خورد؟
به نوع بررسی بستگی دارد. در بعضی سونوگرافی های لگن، نوشیدن آب برای پر شدن مثانه لازم است؛ اما در بررسی های نیازمند ناشتایی، مقدار آب مجاز را باید از مرکز بپرسید.
سوال4) آیا برای سونوگرافی باید مثانه پر باشد؟
برای همه انواع سونوگرافی خیر. در سونوگرافی رحم و تخمدان از روی شکم و برخی بررسی های مثانه، معمولا مثانه پر لازم است؛ اما سونوگرافی واژینال معمولا با مثانه خالی انجام می شود.
سوال5) اگر قبل از سونوگرافی غذا خورده باشیم چه کنیم؟
با مرکز تماس بگیرید و نوع غذا، مقدار و زمان خوردن آن را اطلاع دهید. مرکز مشخص می کند که بررسی قابل انجام است یا باید زمان آن تغییر کند؛ نوبت را خودسرانه لغو نکنید.
سوال6) آیا داروهای روزانه را قبل از سونوگرافی مصرف کنیم؟
بیشتر داروهای روزانه معمولا قابل مصرف هستند، اما دستور مرکز و شرایط دارو اهمیت دارد. اگر داروی دیابت، انسولین یا داروی نیازمند مصرف همراه غذا دارید، پیش از ناشتایی با پزشک هماهنگ کنید و دارو را خودسرانه قطع نکنید.
سوال7) اگر محدودیت مصرف مایعات داشته باشیم چکار کنیم؟
در صورت نارسایی قلبی، بیماری کلیوی یا هر دستور محدودیت مایعات، برای پر کردن مثانه خودسرانه حجم زیادی آب ننوشید و با پزشک هماهنگ کنید.
سوال8) کودکم قراراست سونوگرافی انجام بدهد، نکات ناشتایی آن چیست؟
مدت ناشتایی کودک را با دستور بزرگسالان تعیین نکنید. سن کودک، نوع تغذیه و نوع بررسی را هنگام دریافت آمادگی به مرکز اعلام کنید.
سوال9) آیا قبل از سونوگرافی می توان آدامس جوید یا سیگار کشید؟
اگر سونوگرافی شما به ناشتایی نیاز دارد، بهتر است در مدت ناشتایی آدامس نجوید و سیگار نکشید؛ جویدن آدامس می تواند باعث بلع هوا شود و برخی مراکز برای هر دو مورد محدودیت دارند.
سوال10) چه زمانی نباید منتظر ناشتا شدن بمانید؟
گر بررسی به دلیل یک وضعیت اورژانسی درخواست شده است، مراجعه را برای تکمیل ناشتایی عقب نیندازید و زمان آخرین خوردن و آشامیدن را به تیم درمان بگویید.
.png)
